Лесавызначальныя выбары для народа Малдовы – так Майя Манду назвала электаральную кампанію восені 2025 года. Страшылкі пра «распродаж краіны» праеўрапейскімі бізнесменамі, страшылкі пра захоп і “лязганне зброяй” — гэта толькі сродак маніпуляцыі тых, хто не дапускае чэсных выбараў і дзясяцігоддзямі трымаецца за ўладу.
Рэальнасць іншая: нават у складаных умовах Малдова трымаецца на еўрапейскім курсе, і грамадзянская большасць яго падтрымлівае.
Праеўрапейскі курс — гэта не пра захоп тэрыторый і не пра агрэсіўную экспансію, як тое робіць Расія ў самой Малдове, ва Украіне ці ў Грузіі. Гэта пра цывілізаваны шлях развіцця, пра ўмацаванне дэмакратыі і правоў чалавека, як бы прапаганда ні палівала эўрапейскі выбар брудам.
Гэта на публіку ствараецца вобраз ворага, а гандаль на мільярды долараў ішоў і зараз ідзе яшчэ з Захадам. У краінах Еўропы і ЗСШ чыноўнікі і алігархі купляюць нерухомаць, трымаюць аднекуль узятыя мільёны і мільярды валюты, і патомкі іх многоія жывуць ў “загніваючым” Захадзе.
Людзі бачаць: у Еўропе ўзровень жыцця, правоў і свабод непараўнальна большы, чым у Беларусі або ў Расіі. Таму выбар Малдовы — гэта выбар не толькі геапалітычны, але і каштоўнасны.
Вынікі выбараў
28 верасня 2025 ў Малдове прайшлі парламенцкія выбары. Пасля падліку 99,5 % бюлетэняў вынікі такія:
-
Партыя дзеяння і салідарнасці (ПДС) — 49,9 %
-
Патрыятычны выбарчы блок (Ігар Дадон і яго саюзнікі) — 24,28 %
-
блок «Альтэрнатыва» — 7,9 %
-
«Наша партыя» — 6,2 %
-
«Дэмакратыя дома» — 5,6 %
Такім чынам, у 101-месным парламенце ПДС атрымлівае выразную большасць і права фарміраваць урад.
Міфы і рэальнасць
Яшчэ нядаўна, у 2020 годзе, у краіне быў прарасійскі прэзідэнт Ігар Дадон. Ён прайграў выбары Майі Санду, і гэта стала паваротным момантам. З таго часу Малдова сутыкнулася з сур’ёзнымі выклікамі: пандэмія, поўнамаштабная вайна ва Украіне, адмаўленне ад расійскага газу ў 2025 годзе.
Праблем хапае, але нават у гэтых умовах эканоміка паказвае невялікі рост. Міжнародныя эксперты прагназуюць, што ў 2026 годзе сітуацыя будзе яшчэ лепшай. Гэта сведчыць: нават сельскагаспадарчая дзяржава можа паспяхова развівацца без падтрымкі «краіны-бензакалонкі».
Дыяспара зрабіла свой унёсак
Вялікая малдаўская дыяспара зноў стала вырашальным фактарам. За мяжой прагаласавалі сотні тысяч грамадзян, і абсалютная большасць падтрымала Санду.
На мінулых прэзідэнцкіх выбарах галасы дыяспары складалі амаль пятую частку электарату. У гэты раз тэндэнцыя толькі ўзмацнілася: людзі, што жывуць у еўрапейскіх краінах, выразна бачаць будучыню радзімы ў ЕС.
Цень Масквы
Як пісалі сустветныя СМІ выбары суправаджаліся інфармацыйнымі і палітычнымі атакамі. Улады паведамлялі пра масавыя выпадкі падкупу выбарцаў, пра незаконную дастаўку людзей на ўчасткі за мяжой. Міністэрства замежных спраў зафіксавала пагрозы выбухаў на ўчастках у Румыніі, Іспаніі, Італіі і ЗША.
Паліцыя затрымала трох чалавек, якіх падазраюць у сувязях з прарасійскімі структурамі ў Прыднястроўі. У іх знайшлі піратэхніку і гаручыя матэрыялы, прызначаныя для правакацый і стварэння хаосу.
Прэм’ер-міністр Дарын Рэчан заявіў, што Масква патраціла мільёны еўра на падкуп і тысячы кібератак, каб аслабіць ПДС. Расія традыцыйна ўсё адмаўляе, але ўзровень ціску прызналі і заходнія эксперты.
Галасы палітыкаў
Майя Санду пасля галасавання сказала:
«Мы прагаласавалі за мір і за еўрапейскую будучыню краіны. Наша дэмакратыя маладая і далікатная, але толькі мы самі можам яе абараніць».
Лідар ПДС Ігар Гросу адзначыў:
«Паспрабавалі ўмешвацца, маштабы былі вялікія, але дзяржава змагла абараніць волю грамадзян».
Тым часам Ігар Дадон абвясціў пра «перамогу апазіцыі» і заклікаў сваіх прыхільнікаў выходзіць на вуліцы.
Малдова ў еўрапейскай будучыні
Нягледзячы на цяжкасці апошніх гадоў, краіна працягвае рух да Еўропы. Усё ж вязвізавы ўезд малдаван у краіны Шэнген, яшто уведзены з 2014 года, паўплываў на настроі людзей. Не стала крахам і адмова ад расійскага газу. Наадварот, паказала, што можна выжываць і развівацца без залежнасці ад Крамля.
Прагнозы міжнародных аналітыкаў на 2026 год аптымістычныя: рост ВУП, развіццё інфраструктуры, стабільнасць фінансавай сістэмы.
Выбар у бок Еўропы – гэта не пра страты, а пра магчымасці: доступ да рынкаў, падтрымку рэформаў, сацыяльныя стандарты і свабоды. Ну, а на прыкладах іншых еўрапейскіх краін, у тым ліку Літвы, Латвіі, Эстоніі, не відаць, каб народ імкнуўся назад у імперыю СССР.