Цырымонія Медаля Свабоды Слова прайшла ў Еўрапейскім цэнтры салідарнасці ў Гданьску.
Для Анджэя Пачобута гэтая ўзнагарода мае асаблівую гісторыю. У 2021 годзе, калі Медаль Свабоды Слова ўручалі ўпершыню, ён стаў лаўрэатам у катэгорыі «Медыя».
Але атрымаць медаль асабіста журналіст тады не мог.
25 сакавіка 2021 года Пачобута затрымалі ў Беларусі. Калі ў жніўні таго ж года ў Гданьску праходзіла цырымонія, ён ужо некалькі месяцаў знаходзіўся за кратамі. Узнагароду ад яго імя атрымаў намеснік галоўнага рэдактара Gazeta Wyborcza Барташ Веліньскі.
У лютым 2023 года Гродзенскі абласны суд прысудзіў Пачобуту восем гадоў калоніі ўзмоцненага рэжыму. Яго абвінавацілі ў «распальванні варожасці» і «закліках да дзеянняў, накіраваных на прычыненне шкоды нацыянальнай бяспецы Беларусі».
Праваабаронцы прызналі журналіста палітычным зняволеным.
За кратамі Анджэй Пачобут правёў больш за пяць гадоў. На волю ён выйшаў 28 красавіка 2026 года ў выніку абмену зняволенымі паміж Беларуссю і Польшчай.
І цяпер, праз пяць гадоў пасля першага ўручэння Медаля Свабоды Слова, Пачобут ужо сам выступіў у Гданьску.
Свой выступ ён пачаў са словаў: «Спадарства, ад імя беларускага руху вялікі дзякуй».
Пачобут гаварыў пра тое, што свабода слова не залежыць ад рашэнняў уладаў і не павінна ўспрымацца як прывілей.
Асобна ён звярнуў увагу на змены, якія прынеслі сацыяльныя сеткі, месенджары і мабільныя тэхналогіі. Сёння практычна кожны чалавек можа хутка распаўсюджваць інфармацыю і атрымаць вялікую аўдыторыю.
Аднак, паводле Пачобута, гэта не азначае, што цяпер кожнага можна называць журналістам.
Для яго адна з галоўных прыкмет журналістыкі, гэта адказнасць чалавека за тое, што ён напісаў і сказаў.
Асабліва важнай гэтая адказнасць становіцца сёння, калі інфармацыйная прастора перапоўненая дэзынфармацыяй і фэйкавымі навінамі.
Менавіта таму, лічыць Пачобут, журналіст павінен дапамагаць грамадству адрозніваць праўду ад хлусні.
Выступ Анджэя Пачобута
Спадарства, ад імя беларускага руху вялікі дзякуй.
Свабода слова – гэта не прывілей. Свабода слова – гэта натуральнае права. І што б ні думаў кожны чарговы дыктатар, сёння ў чалавека ўжо немагчыма забраць свабоду слова.
Мы жывём у часы месенджараў, сацыяльных сетак і іншых сродкаў камунікацыі. Сёння звычайны чалавек з мабільным тэлефонам часам можа мець большую сілу выказвання, чым вядомая рэдакцыя.
Часам кажуць, што цяпер усе журналісты. Але гэта няпраўда. Ёсць нават такое выслоўе: журналіст адрозніваецца ад блогера тым, што пры першых прыкметах праблем не выдаляе свае тэксты і не робіць выгляд, што нічога не адбылося.
Такім чынам, журналістыка непарыўна звязаная з адказнасцю за слова. І я ад гэтай адказнасці ніколі не хаваўся.
Сёння мы жывём у час, калі шырока распаўсюджваецца дэзінфармацыя, калі вельмі шмат фэйкавых навін. І менавіта ў такі час роля журналіста становіцца асабліва важнай.
Журналіст павінен быць своеасаблівым камертонам, арыенцірам. Ён павінен дапамагаць грамадству адрозніваць праўду ад хлусні.